Dla nauczycieli
materiały do pobrania
Scenariusze lekcji klimatycznych
Publikacja zawiera scenariusze lekcji stworzone w ramach programu wspierającego nauczycieli w realizacji edukacji klimatyczno-środowiskowej w szkołach podstawowych.
materiały do pobrania
Rekomendacje dla edukacji klimatyczno-środowiskowej w szkole podstawowej – województwo śląskie
materiały do pobrania
Szanse i bariery edukacji klimatyczno-środowiskowej. Raport z badań w szkołach województwa śląskiego.
Raport odnosi się do badania, które wykonano w ramach projektu Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN). Projekt był realizowany przez badaczy z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach we współpracy ze Śląskim Kuratorium Oświaty, Europe Direct Śląskie, a także przy wsparciu finansowym Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Ma charakter pilotażowy i łączy działania szkoleniowe z komponentem badawczym oraz wypracowaniem przez nauczycieli rekomendacji dla edukacji klimatyczno-środowiskowej w szkołach podstawowych województwa śląskiego, a jego integralnym elementem jest badanie empiryczne prowadzone wśród nauczycielek i nauczycieli uczestniczących w pilotażu.
PODCAST
Praca z przyrodą łączy ludzi. Szkoła z Zabrza pionierem edukacji klimatycznej
WIDEO
Możliwości dofinansowania działań z zakresu edukacji klimatyczno-środowiskowej.
W czasie konferencji „Edukacja Klimatyczno-Środowiskowa w Praktyce Nauczycielskiej” podsumowującej Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (16 grudnia 2025) Ewa Cofała, Kierownik Zespołu Ochrony Przyrody, Edukacji Ekologicznej i Profilaktyki Zdrowotnej WFOŚiGW w Katowicach, zaprezentowała możliwości dofinansowania działań z zakresu edukacji klimatyczno-środowiskowej.
WIDEO
Głosy praktyków podczas konferencji „Edukacja Klimatyczno-Środowiskowa w Praktyce Nauczycielskiej”
WIDEO
Prezentacja Marcina Kostrzyńskiego, twórcy kanału "Marcin z Lasu"
Materiał filmowy prezentuje wystąpienie Marcina Kostrzyńskiego zarejestrowane podczas konferencji pt. „Edukacja Klimatyczno-Środowiskowa w Praktyce Nauczycielskiej”, podsumowującej Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (16 grudnia 2025). Autor filmów przyrodniczych i twórca kanału „Marcin z Lasu” opowiada o tym, jak wpisać film przyrodniczy w edukację klimatyczną oraz jak – poprzez obserwację, dokumentację i działanie – krok po kroku budować zaangażowanie uczniów we współczesne wyzwania środowiskowe, łącząc perspektywę przyrodnika i operatora kamery.
WIDEO
II Spotkanie kontaktowe (Edukacja terenowa) w ramach Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN)
W odcinku relacjonującym sesję terenową Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN), która odbyła się 6 czerwca 2025 r. w Centrum Edukacji Ekologicznej w Katowicach-Murckach, wysłuchamy inauguracji wydarzenia przez dr hab Małgorzatę Wójcik-Dudek, prof. UŚ. Następnie przeniesiemy się w świat shinrin-yoku — kąpieli leśnych — dzięki wykładowi Katarzyny Grabki, certyfikowanej przewodniczki kąpieli i terapii leśnej (Instytut Ekoterapii Relacyjnej). Dowiesz się, czym jest uważne zanurzenie w naturze, jak wspiera dobrostan, koncentrację i budowanie relacji, oraz w jaki sposób ta praktyka może wzbogacić edukację i wspierać nauczycieli w pracy z uczniami.
WIDEO
Kąpiele leśne w Katowicach-Murckach w ramach Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN)
W tym odcinku przenosimy się do lasów Katowic-Murcek, gdzie 6 czerwca 2025 roku w ramach Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN) odbyły się warsztaty kąpieli leśnych prowadzone przez Katarzynę Grabkę – certyfikowaną przewodniczkę kąpieli i terapii leśnej. Wspólnie wyruszamy na uważny i relaksujący spacer, w trakcie którego zanurzamy się w naturze za pomocą wszystkich zmysłów. Praktykujemy uważność, zatrzymujemy się w chwili, obserwujemy, dotykamy, słuchamy i smakujemy las z nowej perspektywy. Warsztaty pozwalają doświadczyć ciszy, odprężenia i głębszej więzi z przyrodą, a także dzielić się refleksjami i wrażeniami z innymi uczestnikami. To spotkanie z naturą, które inspiruje do uważności w codzienności i pokazuje, jak mocno las może wspierać dobrostan i edukację.
WIDEO
Warsztaty „Drzewa inaczej - odkrywamy mądrość lasu”
W tym odcinku przenosimy się do lasu w Katowicach-Murckach, gdzie 6 czerwca 2025 roku odbyły się warsztaty terenowe Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN) prowadzone przez prof. dr. hab. Piotra Skubałę – biologa, ekologa, etyka środowiskowego i aktywistę klimatycznego z Uniwersytetu Śląskiego. Warsztaty odsłaniają fascynujący świat drzew i leśnych relacji, pokazując ich kluczową rolę dla życia człowieka, funkcjonowania ekosystemów i stabilności klimatu. Uczestnicy poznają najnowsze odkrycia dotyczące komunikacji roślin, ich zdolności do współpracy i adaptacji, a także zastanawiają się nad etycznym podejściem do drzew jako istot żywych. W trakcie spotkania zaprezentowane zostają także propozycje ćwiczeń i zabaw edukacyjnych dla dzieci, które wspierają uważność, wrażliwość ekologiczną i zrozumienie złożoności ekosystemu leśnego. To inspirujące doświadczenie, które łączy naukę, praktykę i troskę o przyszłość naszej planety.
WIDEO
Wywiad z dr Ryszardem Kulikiem
W tym odcinku rozmawiamy z dr. Ryszardem Kulikiem – psychologiem i ekopsychologiem, trenerem, publicystą, pisarzem oraz współzałożycielem Fundacji Klub Myśli Ekologicznej i twórcą Szkoły Integralnej Ekopsychologii. Wywiad dotyczy doświadczeń z warsztatów prowadzonych dla nauczycieli w ramach Akademii oraz refleksji nad kondycją naszej planety i rolą człowieka w świecie przyrody. Dr Kulik podkreśla, że przyroda jest naszą najważniejszą nauczycielką: każdy jej element przypomina o współzależności życia. Poprzez uważną obserwację procesów zachodzących w naturze możemy lepiej zrozumieć siebie, swoje miejsce w sieci życia i odpowiedzialność, jaka się z tym wiąże. To rozmowa o uczeniu się od drzew, zwierząt, krajobrazów i całego ekosystemu — o tym, czego możemy się dowiedzieć, gdy naprawdę zatrzymamy się i słuchamy natury.
WIDEO
Wywiad z prof. Piotrem Skubałą
W tym odcinku podcastu prof. Piotr Skubała opowiada o sesji terenowej realizowanej w ramach Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN). Szczególną uwagę poświęca warsztatom poświęconym drzewom, traktowanym jako żywe istoty oraz partnerzy w relacji człowieka z przyrodą. To rozmowa o edukacji outdoorowej, budowaniu bliskiej więzi z naturą i o doświadczeniach, które wzmacniają wrażliwość, empatię i poczucie współzależności ze światem przyrody.
WIDEO
Prof. Małgorzata Wójcik-Dudek otwiera konferencję inaugurującą pilotaż edukacji klimatyczno-środowiskowej w regionie
W tym odcinku przenosimy się na Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Śląskiego, gdzie 26 maja 2025 roku odbyła się konferencja inaugurująca pilotaż edukacji klimatyczno-środowiskowej w regionie pod nazwą Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN). Podcast otwiera wystąpienie dr hab. Małgorzaty Wójcik-Dudek, prof. UŚ, która zainaugurowała projekt i przedstawiła jego główne założenia, cele oraz harmonogram działań. Usłyszymy o misji Akademii, zakorzenionej w trosce o klimat i przyszłość edukacji, a także o roli nauczycieli w budowaniu świadomej, odpowiedzialnej i ekologicznie wrażliwej społeczności. To początek inspirującej drogi ku nowemu modelowi edukacji – opartej na wiedzy, współpracy i realnym działaniu na rzecz środowiska.
WIDEO
Prof. Piotr Skubała o żywiole ziemi w wykładzie pt. „Ziemia. Czego potrzebujemy, aby nie zniszczyć naszego domu?
W tym odcinku zapraszamy do wysłuchania jednego z wykładów wygłoszonych podczas konferencji inaugurującej Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN), która odbyła się 26 maja 2025 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Podcast przedstawia wystąpienie prof. dr. hab. Piotra Skubały, poświęcone żywiołowi ziemi oraz związanym z nim zagadnieniom ekologicznym i współczesnym zagrożeniom środowiskowym. W ramach wykładu przeprowadzono również eksperyment edukacyjny znany jako „tragedia wspólnego pastwiska”, który w angażujący sposób ilustruje mechanizmy prowadzące do nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych i podkreśla wagę odpowiedzialności zbiorowej w trosce o planetę.
WIDEO
Prof. Mariola Krodkiewska o żywiole wody w wykładzie w ramach konferencji inaugurującej pilotaż edukacji klimatyczno-środowiskowej w województwie śląskim
W tym odcinku prezentujemy kolejny wykład z konferencji inaugurującej Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN), która odbyła się 26 maja 2025 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Film przedstawia wystąpienie dr hab. Marioli Krodkiewskiej, prof. UŚ z Instytutu Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego, poświęcone kluczowej roli wody w przyrodzie oraz życiu człowieka. W trakcie wykładu poruszono zagadnienia związane z funkcjonowaniem ekosystemów wodnych, znaczeniem zasobów wodnych dla bioróżnorodności i klimatu, a także wyzwaniami, jakie niesie kryzys wodny we współczesnym świecie. To inspirująca opowieść o wodzie jako źródle życia i odpowiedzialności za jej ochronę w obliczu globalnych zmian środowiskowych.
WIDEO
Dr inż. Krzysztof Bodzek o ogniu, który ogrzewa przyszłość
W tym odcinku prezentujemy kolejny wykład z konferencji inaugurującej Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN), która odbyła się 26 maja 2025 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Nagranie przedstawia wystąpienie dr inż. Krzysztofa Bodzka z Politechniki Śląskiej, poświęcone roli ognia w rozwoju cywilizacji i jego współczesnemu znaczeniu w kontekście transformacji energetycznej. Wykład to inspirująca podróż od pierwszej iskry ciekawości po pytanie, jak rozniecić płomień, który ogrzeje przyszłość, zamiast ją spalić. Poruszane zagadnienia prowadzą słuchaczy od naukowych i symbolicznych aspektów ognia, przez refleksję nad ograniczonością zasobów Ziemi, aż po odpowiedzialne korzystanie z energii i wybory zawodowe młodego pokolenia. To opowieść o tym, jak drobna iskra wiedzy może zapalić wielką zmianę – ku mądrzejszej, bardziej zrównoważonej przyszłości.
WIDEO
Prof. Ewa Łupikasza o ekstremalnych zjawiskach atmosferycznych w świetle zmian klimatu
W tym odcinku prezentujemy kolejny wykład z konferencji inaugurującej Akademię Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli (AEKŚN), która odbyła się 26 maja 2025 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Podcast przedstawia wystąpienie prof. dr hab. Ewy Łupikaszy z Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, poświęcone problematyce ekstremalnych zjawisk atmosferycznych w kontekście współczesnej zmiany klimatu. Podczas wykładu prof. Łupikasza omówiła najważniejsze zjawiska meteorologiczne o katastrofalnych skutkach, które wystąpiły na świecie w 2024 roku — w tym cyklony tropikalne, trąby powietrzne, fale upałów, powodzie oraz osuwiska. Prezentacja ukazuje specyfikę minionego roku na tle postępującego globalnego ocieplenia, wskazując na znaczenie przekroczenia kluczowych progów temperaturowych wyznaczonych przez Światową Organizację Meteorologiczną. Wykład podkreśla zależność między wzrostem temperatury powietrza a zwiększoną intensywnością ekstremalnych zjawisk pogodowych, zwracając uwagę na mechanizmy ich powstawania oraz konsekwencje społeczne i środowiskowe. To niezwykle ważny i aktualny głos w dyskusji o skutkach globalnych zmian klimatu oraz wyzwaniach stojących przed społecznościami w obliczu narastających zagrożeń atmosferycznych.
WIDEO
Woda jako źródło życia, historii i emocji – interdyscyplinarna lekcja AEKŚN
Interdyscyplinarna lekcja poświęcona żywiołowi wody łączy różne perspektywy – przyrodniczą, historyczną i humanistyczną – ukazując wodę jako siłę kształtującą życie, kulturę i historię. Wprowadzenie do zajęć poprowadziła dr Magdalena Ochwat, która podkreśliła znaczenie interdyscyplinarnego spojrzenia na wodę w edukacji klimatyczno-środowiskowej. Prof. dr hab. Piotr Skubała zaprezentował wodę z perspektywy przyrodniczej – jako kluczowy element ekosystemów, źródło życia i jednocześnie obszar zagrożony skutkami działalności człowieka i zmian klimatycznych. Z kolei dr Marcela Gruszczyk ukazała wodę w kontekście historycznym, zwracając uwagę na jej rolę w rozwoju cywilizacji, handlu i kulturze – od rzek jako arterii gospodarczych po ich symboliczne znaczenie w dziejach narodów. Lekcja rozwija świadomość ekologiczną i historyczną, ucząc, że woda jest zarówno źródłem życia i emocji, jak i wyzwaniem naszych czasów, wymagającym refleksji, współodpowiedzialności i troski o przyszłość planety.
WIDEO
Żywioł wody – interdyscyplinarna lekcja języka polskiego i edukacji wczesnoszkolnej
Interdyscyplinarna lekcja poświęcona żywiołowi wody ukazuje, jak temat ten może łączyć edukację humanistyczną i przyrodniczą na różnych etapach nauczania. W części polonistycznej, prowadzonej przez dr Magdalenę Ochwat i prof. Małgorzatę Wójcik-Dudek, uczniowie odkrywają wodę w literaturze i sztuce, poznając pojęcie „błękitnej humanistyki” – spojrzenia na wodę jako bohaterkę kultury, symbol życia, emocji i współistnienia człowieka z naturą. Lektury, takie jak Cudowna podróż Selmy Lagerlöf czy wiersz Kałuża Wisławy Szymborskiej, stają się punktem wyjścia do refleksji nad relacją człowieka ze środowiskiem wodnym i odpowiedzialnością za jego ochronę.
Z kolei część przygotowana przez dr Joannę Godawę wprowadza wodne inspiracje w edukacji wczesnoszkolnej – poprzez zabawy sensoryczne, doświadczenia z wodą, elementy arteterapii i literatury dziecięcej. Uczniowie tworzą niebieskie mandale, eksperymentują z cieczą nienewtonowską, obserwują środowisko wodne i uczą się dostrzegać jego piękno w codzienności. Lekcja łączy refleksję, sztukę i działanie, pokazując, że woda może być przestrzenią spotkania nauki, wyobraźni i empatii, a edukacja klimatyczna – inspirującą przygodą dla uczniów w każdym wieku.
WIDEO
Edukacja oparta na miejscu
Film przedstawia ideę edukacji opartej na miejscu – podejścia, które wykorzystuje lokalne otoczenie, przyrodę i społeczność jako punkt wyjścia do nauki. Pokazuje, jak uczenie się zakorzenione w najbliższym środowisku wzmacnia zaangażowanie uczestników, pomaga lepiej zrozumieć realne problemy oraz buduje poczucie odpowiedzialności za miejsce, w którym się żyje. Materiał podkreśla praktyczny, doświadczalny charakter edukacji oraz jej
znaczenie w kształtowaniu relacji z lokalnym kontekstem.
WIDEO
Nauka poza salą lekcyjną
Film pokazuje, jak przeniesienie procesu nauczania poza tradycyjną salę lekcyjną wzbogaca doświadczenie edukacyjne. Przedstawia przykłady uczenia się w terenie, poprzez obserwację, działanie i bezpośredni kontakt z otoczeniem. Materiał podkreśla, że nauka poza szkołą sprzyja większemu zaangażowaniu, rozwija ciekawość świata oraz pomaga lepiej
zrozumieć omawiane zagadnienia, łącząc teorię z praktyką.